Recent posts

[Watter breingebiede beïnvloed "vergeet" ná 'n beroerte?]

#51

Beroerte/stroke / Watter breingebiede beïnvloed ...

Last post by PM - July 31, 2025, 02:04:07 PM

Watter breingebiede beïnvloed "vergeet" ná 'n beroerte?
Wanneer 'n beroerte geheuefunksies ontwrig en jy ervaar dat jy goed wat jy voorheen vlot gekon het, nou vergeet, dui dit gewoonlik op skade in breingebiede wat betrokken is by konsolidasie en herroeping van herinneringe.
1. Soorte geheue en hul breinliggings

   
• Semantiese geheue
  Stoor algemene kennis en feite (bv. "Hoe om te ry, jou eie telefoonnommer").
  Geleë in die laterale temporale korteks en mediale temporale lobbe.
• Prosederende (vaardigheids-) geheue
  Betrokke by motorvaardighede en prosedures (bv. trap fiets, tou spring).
  Georganiseer deur die basale ganglia (striatum), serebellum en motoriese gebiede in die voorkoplob.

2. Mediese fokus: Retrograde geheueverlies
As jy ou, gefundeerde kennis vergeet, is dit tipies retrograde amnesie. Dis te danke aan skade aan:

   
• Mediale temporale lobbe (insluitend hippocampus en parahippocampale gyrus), wat nodig is vir geheue-konsolidasie en terugroeping van vroeëre ervarings.
• Soms die diencefalon (bv. die talamus) wat geheuesirkels tussen hippocampus en korteks fasiliteer.

3. Tipiese beroerte-lokalisasies vir geheueverlies

   
• Ischemiese beroerte in mediale temporale lobbe
• Bloeding of infarseer in die talamus
• Skade aan verbindingsbane na die prefrontale korteks (beïnvloed herroeping en werkgeheue)

4. Gevolge en herstel

   
• Skadegraad bepaal of verlies tydelik of permanent is.
• Neuro-rehabilitasie, geheue-oefeninge en kompensasiestrategieë kan verbetering bevorder.

Met hierdie oorsig kan jy gerig vra by jou neuroloog of rehabilitasiespesialis oor die presiese lokalisasie van jou beroerte en watter geheueterapie moontlik is.
Hoe 'n beroerte nuut geleerde inligting beïnvloed
Na 'n beroerte kan 'n mens sukkel om nuwe inligting te onthou weens skade aan breingebiede wat noodsaaklik is vir geheue­vorming en –konsolidasie.
1. Anterograde amnesie: die kernprobleem
Anterograde amnesie beteken dat jy nie nuwe herinneringe kan vorm nie. Jy onthou dikwels wat voor die beroerte gebeur het, maar alles wat ná die beroerte geleer word, vervaag gou weer. Dit kom voor as:

   
• Die brein kan nie inligting registreer en stoor nie.
• Konsolidasie tussen korttermyn- en langtermyngeheue werk nie meer.

2. Belangrike breinstrukture vir nuwe geheue
     

Breingebied

   

Funksie

      Mediale temporale lobbe
   Insluitend die hippocampus; kern vir geheuekonsolidasie
     Mammillêre liggame & talamus
   Deel van die Papez-sirkel, verbind hippocampus met korteks
     Prefrontale korteks
   Werkgeheue, aandag en organisering van nuwe inligting
    Skade aan een of meer van hierdie areas lei tot 'n onmoontlikheid om nuwe herinneringe te vorm.
3. Bydraende faktore na beroerte

   
• Verminderde bloedtoevoer of infarsie in mediale temporale streek
• Bloeding in of rondom die talamus of steekoste mammaire liggaampies
• Wanfunksie in die prefrontale korteks wat aandag en werkgeheue onderdruk
• Algemene kognitiewe uitputting en swak konsentrasie ná 'n beroerte

4. Diagnose en rehabilitasie

   
• Kognitiewe assessering
  – Montreal Cognitive Assessment (MoCA) of neuropsigologiese toetse om geheue­tekorte te meet.
• Geheuehervormingstegnieke
  – Geleide geheue­oefeninge, visuele hulpmiddels en herhaling.
• Kompensasiestrategieë
  – Dagboek en digitale herinneringe, slimfoon-alarm, gestruktureerde roetines.
• Fisioterapie en spraak­- en taalterapie
  – Fokus ook op aandag, probleem­oplossing en uitvoerende funksies.

5. Wat jy kan doen

   
• Werk saam met 'n neuropsigoloog of okkupasionele terapeust om 'n persoonlike program uit te rol.
• Integreer geheuehulpmiddels in jou daaglikse lewe (bv. notas, voice memos).
• Begin ligte breinoefeninge vroegtydig — kruiswoordraaisels, geheue­spelletjies en visuele inligtingskemië.
• Bly geduldig: herstel kan maande of selfs jare strek, maar verbetering is dikwels moontlik.

Deur te fokus op beide streng rehabilitasie en praktiese hulpmiddels, kan jy jou vermoë verbeter om nuwe inligting te verwerk en te onthou.

#52

Souse / Re: Soet-suursous

Last post by PM - July 01, 2025, 01:03:03 PM

Dankie Raaitjie, gaan dit goed met jou?

#53

Souse / Re: Soet-suursous

Last post by Meraai vannie Baai - June 29, 2025, 03:43:46 AM

Ek kom met die oog steel. Dankie baie vir deel PM. 

#54

Souse / Soet-suursous

Last post by PM - June 28, 2025, 01:00:40 PM

Dit neem plus minus 10 minute vir 1 en 'n halwe koppie sous. 

   
• Bestandele en metode 
• 2 eetlepels Mazina  2 Eetlepels water 
• 1 koppie pynapplelsap (ek neem een blikkie pynappelstukke met die stroop, gebruik die stroop vir pynappelsap en bere die stukke totdat die sous klaar gemaak is, dan roer ek net die stukke pynappel in.
• Driekwart koppie bruin suiker 
• Een derde koppie appelasyn (of wit asyn) 
• 1 Eetlepel sojasous   
• 'n Bietjie rooipeper as jy hou van 'n bytjie.  Ek gebruik een gelyk teelepel vol gemmer, maar as jy nie van gemmer hou nie kan jy dit uitlaat.
• Metode 
• Meng die Mazina met die water, in 'n koppie en hou eenkant.
•   Gebruik 'n potjie en voeg die pynappelsap, bruinsuiker, asyn, gemmer en sojasous in, roer totdat die suiker opgelos is. 
• Voeg die Mazinamengsel stadig by en roer totdat die sousie deurskynend en dik is. 
• Jy kan nou die rooipeper byvoeg as jy wil en dan die pynappelstukke .
• As dit afgekoel is kan jy dit bottel en gebruik waar jy soetsuursous nodig het. 
• Dit is mos nou kumquat tyd.  Ek hou daarvan om 'n paar in fyn skywe te sny en dit laaste by te voeg en vir so minuut te kook.
• Dit hou vir 2 weke in die yskas.

#55

Souse / Re: braaisous

Last post by PM - June 28, 2025, 11:46:36 AM

Lees ek gou hier op soek na 'n soet-suursous vir 'n varkgereg.
Sal ek later een kom plaas.   

[C. Louis Leipoldt, Versamelde gedigte]

#56

Woordmuseum: Liedjies & Verse uit toeka se dae / Opdrag ‘Aan almal wat voorgeg...

Last post by PM - May 17, 2025, 04:46:44 PM

Nog een van ons "voorouers" se "onthou" gedigte.
C. Louis Leipoldt, Versamelde gedigte
Opdrag
'Aan almal wat voorgegaan het'
Die son gaan onder in die weste, agter
Die grysvaal koppies van ons ou Karoo;
Die hele lug is rooi, en goud, en silwer,
Met elke wolk half wit soos sneeu daarbo;
En saggies oor die veld hier val die skemer.
Die laaste glans en jongste gloed verdwyn
Van elke berg, waar nog so kort die kranse
Geverf was deur die son met karmosyn.
Oor al ons land daar trek die nag 'n skadu,
Groen soos die blare van 'n sederboom.
Die hamerkop verlaat die vlei; die reier
Stap na sy nes om op een been te droom;
Die naguil vlieg, en vlieënd klap sy vlerke;
In die tabaktuin gons die duiwelby;
En die aandblommetjies is algar ope
Om wierook oor die vlakte te versprei.
Waar in die weste, soos 'n muur van purper,
Die bergrand teen die lug 'n skadu bou,
Daar stadig klim die volmaan na die sterre
En haal die hele wêreld weer uit rou.
Sag is die nag en slaaprig al die wêreld
Sag soos die wit gesiggie van 'n kind.
Dof in die maanlig skitter net die sterre,
En rustig in 'n klipskeur skuil die wind.
Slaap rustig so, jul almal wat geworstel,
Slaap so, jul algar wat gesneuwel het!
Hoe hard ook was die dag, die nag gee slaaptyd:
Na stryd kom slaap- dis die natuur se wet!
Kan julle op ons neerskou soos die sterre,
Kind, vrou en man, wat in ons tyd van nood
Die bitter kelk gesluk het en gevinde
'n Rus vir ewig in 'n heldedood,
Neem dan wat ek (vir wie dit nooit gegewe was
Die laaste stap te doen uit liefdeplig)
As brokkies vir 'n eerbewys gebou het
'n Nietigheid van rympies- my gedig.
Ja, nietig, want geen sterretjie kan dowwer,
In vergelyking met jou voorbeeld, blink
En tog, miskien, dis moontlik dis 'n weerklank
Van wat vir altyd in ons harte klink!
Die maanlig gooi 'n silwer waas oor velde
Waar eens die grys kruitwolke vry mog rol;
En elke plaas wat vroeër van rook geruik het,
Is met die geure van aandklossies vol.
Maar selfs dié silwer lig kan nie verberge
Die tekens van die tyd tien jaar verby:
Maak net jou oë toe, en tussen wierook
Bespeur jy nog die kruitrook op die vlei!
Ja, man wat op die slagveld wreed moes sneuwel,
En in die kinderkampe, kind en vrou,
Slaap rustig stil, julle wat so geworstel
En so gesterwe het- want ons onthou

#57

Het jy geweet? / Re: Afrikaners is uniek

Last post by PM - March 18, 2025, 09:56:24 AM

Gaan na youtube en vra vir dinner for one

#58

Lewenswaarhede / Ware vriendskap

Last post by PM - March 14, 2025, 01:21:02 PM

'n Sterk vriendskap beteken nie 'n mens moet daagliks gesels of elke oomblik deel nie. Dit is daardie diepgaande verbintenis wat tussen ons bly, ongeag hoeveel tyd verbygaan, of hoe ver ons van mekaar geskei is.  Ware vriende verstaan dat die lewe besig raak, verantwoordelikhede groei, en prioriteite verander, maar hul vriendskapsband bly onveranderd.

'n Ware vriend is iemand wat jou ondersteun, selfs wanneer jy nie konstant in aanraking is nie. Hulle vier jou suksesse, troos jou tydens moeilike tye en staan jou by wanneer jy hulle die meeste nodig het. Hulle stel nie eise aan jou tyd nie, maar waardeer die oomblikke wat jy deel. Weke of maande kan verbygaan sonder om te gesels, maar wanneer julle kontak maak is die sterk band van vriendskap onwillekeurig daar.

Vriendskap gaan oor  vertroue, lojaliteit en wederkerige respek. Dit is om te weet dat, ongeag waarheen die lewe jou lei, jy iemand het wat opreg omgee.
'n Eenvoudige boodskap, 'n telefoonoproep, of selfs 'n gedeelde herinnering is genoeg om die warmte tussen ware vriende weer te laat ontvlam.
Koester die vriende wat in jou hart bly, selfs wanneer die lewe julle skei. Hulle is diegene wat regtig saak maak, bewys dat ware vriendskappe op liefde gebou is, nie op konstante teenwoordigheid nie.

#59

Ons Kabouter Afdeling / Re: Anja en Jana

Last post by PM - March 14, 2025, 01:12:40 PM

Ek is besig om goed te plaas toe ek op hierdie afkom. Wat? Twee jaar later?  Julle het 'n vrot moderator jong.


Baie hartlik geluk.  Ons het darem 'n rukkie gelede gesels om op te vang.  Jy sal nou moet versigtig wees.


Christiaan Barnard had a child (Lara) when he was 74, his youngest child, born in 1997, from his third marriage to Karin Setzkorn.
Voorwaar 'n man van harte.

#60

Baie geluk... Baie welkom / Baie welkom Dries

Last post by PM - March 14, 2025, 12:59:21 PM

Welkom hier op die forum Dries.  Ek hoop jy sal dit geniet.  As jy skryfwerk het om te plaas sal ek vir jou 'n eie hoekie skep waarin jy jou werk kan plaas.  Skryf sommer hier om te laat weet.