Wat gebeur as die Asemdief 'n bondgenoot kry? Hierdie bondgenoot is soos 'n gas wat kom inloer en nie weer vertrek nie. Jou onwelkome gas is verskans agter vier voorletters: COPD.
COPD, of te wel Chronic Obstructive Pulmonary Disease en in Afrikaans: Chroniese Obstruktiewe Longsiektes is net ’n deftige manier om te sê:
Die lugweë raak vernou en asemhaling word 'n daaglikse stryd. COPD kan oor jare die druk in die longvate laat styg weens chroniese lae suurstofvlakke en dit is een van die algemeenste oorsake van Groep 3 Pulmonale Hipertensie.
Hoe COPD PH kan veroorsaak
Die mees erkende meganisme is chroniese lae suurstofvlakke (hipoksie). Wanneer die longe oor jare sukkel om genoeg suurstof te kry, gebeur die volgende: Die klein bloedvate in die longe trek saam, wande van die pulmonale arteries verdik en dit verhoog die drukking in die longvate wat weer lei tot ekstra las op die regerhart wat teen hierdie verhoogde druk moet werk.
Hierdie proses staan bekend as hipoksiese pulmonale vasokonstriksie en dit is die hoofrede waarom COPD tot Pulmonale Hipertensie kan lei.
Hoe algemeen is PH by COPD?
Volgens groot internasionale studies:
20–30% van mense met matige tot ernstige COPD ontwikkel ’n vorm van PH.
Die meeste het ligte tot matige PH, maar ’n kleiner groep ontwikkel ernstige PH, wat die prognose aansienlik beïnvloed.
Wanneer PH by COPD voorkom, word dit geklassifiseer as Groep 3 PH (PH weens longsiektes en hipoksie).
Wat onderskei COPD-geassosieerde PH van ander vorme van PH?
Dit ontwikkel stadig oor jare.
Dit word vererger deur lae suurstofvlakke, veral tydens slaap of oefening.
Dit reageer nie goed op die meeste PH-spesifieke medikasies nie (bv. endothelin-antagoniste, PDE5-inhibeerders), tensy dit in ’n baie spesifieke subgroep is.
Die primêre behandeling is om die onderliggende longtoestand te behandel en suurstofvlakke te verbeter.
Wat internasionale riglyne sê
Die European Society of Cardiology (ESC) en European Respiratory Society (ERS) riglyne bevestig:
COPD is een van die hoof-oorsake van Groep 3 PH.
PH by COPD word meestal veroorsaak deur chroniese hipoksie en vaskulêre herstrukturering.
Die goudstandaard vir diagnose bly die regterhartkateterisasie, maar dit word net gedoen wanneer dit klinies nodig is.
Die beste aanbevole behandeling is:
optimalisering van COPD
ophou rook
longrehabilitasie
suurstofterapie vir mense met lae suurstofvlakke
Simptome:
meer kortasemheid as voorheen
swelling in voete/enkels
blou lippe of vingers
uiterste moegheid
duiseligheid of floute
Hierdie simptome kan 'n aanduiding wees dat die hart begin sukkel om bloed te pomp teen die verhoogde druk in die longvate. Dit beteken nie jy het PH nie — maar dit is ’n rooi vlag wat ’n dokter moet evalueer.
Aanbevole behandeling vir COPD
COPD kan nie genees word nie, maar goeie behandeling kan asem vergemaklik, opvlam voorkom en lewenskwaliteit verbeter. Die kern van behandeling sluit in:
Inhalers om lugweë oop te hou en inflammasie te verminder
(kortwerkend vir vinnige verligting; langwerkend vir daaglikse beheer; soms met steroïede)
Pulmonale rehabilitasie
Oefening, asemhalingstegnieke en onderrig wat bewys is om asemnood en uithouvermoë te verbeter.
Lewenstyl-aanpassings
Stop rook, bly aktief, gesonde voeding, genoeg vloeistowwe, vermy irritante.
Voorkoming van opvlamming
Jaarlikse griep-entstof, pneumokok-entstof, vroeë behandeling van infeksies.
Suurstofterapie
Wanneer suurstofvlakke laag is — help met energie, slaap en verlig die las op jou hart.
Gevorderde opsies
In sekere gevalle: longvolume-verminderings-prosedures of longoorplanting.
